Ο πόνος στο γόνατο όταν ανεβαίνεις σκάλες ή όταν σηκώνεσαι μετά από πολλή ώρα καθιστός σπάνια είναι απλή κούραση. Πολύ συχνά πίσω του βρίσκεται φθορά του αρθρικού χόνδρου, της λείας επιφάνειας που επιτρέπει στα οστά της άρθρωσης να κινούνται μεταξύ τους με ελάχιστη τριβή. Το πρόβλημα ξεκινά αθόρυβα και εξελίσσεται αργά, γι’ αυτό και πολλοί το αφήνουν να περάσει μήνες πριν ρωτήσουν κάποιον ειδικό.
Τι παθαίνει ο χόνδρος και γιατί έχει σημασία
Ο αρθρικός χόνδρος δεν είναι υλικό που επισκευάζεται εύκολα. Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών σημειώνει ότι ο χόνδρος δεν επουλώνεται καλά από μόνος του και ότι, όταν φθαρεί, η επιφάνεια της άρθρωσης γίνεται ανώμαλη, κάτι που με τον καιρό μπορεί να οδηγήσει σε αρθρίτιδα. Αυτό εξηγεί γιατί ένα γόνατο που ενοχλεί επί μήνες δεν στρώνει πάντα μόνο του και γιατί ο χρόνος μετράει.
Τα αίτια είναι συνήθως συνδυαστικά. Η ηλικία, παλιοί τραυματισμοί, η υπερβολική καταπόνηση, ο κακός άξονας του γόνατος και το αυξημένο βάρος αναφέρονται μαζί ως παράγοντες που επιβαρύνουν τον χόνδρο.
Πώς εκδηλώνεται στην καθημερινότητα
Οι υπηρεσίες του NHS στην Αγγλία περιγράφουν, για τον πόνο στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος, ένα πολύ χαρακτηριστικό μοτίβο: ο πόνος εμφανίζεται σε κινήσεις που απαιτούν κάμψη του γόνατος και μετά από παρατεταμένο κάθισμα. Ορισμένοι περιγράφουν επίσης αίσθημα τριξίματος ή πίεσης πίσω από την επιγονατίδα.
Στην πράξη, τα συμπτώματα που αναφέρονται συχνότερα είναι:
- πόνος στο γόνατο που ανεβαίνει σε σκάλες, ανηφόρες και βαθιά καθίσματα
- δυσκαμψία μετά από ακινησία, όπως ένα μεγάλο ταξίδι ή μια ώρα στο γραφείο
- οίδημα που πάει και έρχεται ανάλογα με τη δραστηριότητα
- τριγμός ή αίσθημα ότι κάτι τρίβεται μέσα στην άρθρωση
- σταδιακή μείωση της κινητικότητας
Τι επιδεινώνει την εικόνα
Το ίδιο ενημερωτικό υλικό του NHS αποδίδει μεγάλο μέρος του προβλήματος σε τρεις μηχανισμούς: σφιχτούς μύες ή συνδέσμους που τραβούν την επιγονατίδα πλάγια, μυϊκή αδυναμία που δεν σταθεροποιεί επαρκώς την επιγονατίδα, και βιομηχανικά ζητήματα όπως η πλατυποδία ή ο υπερπρηνισμός του ποδιού.
Το βάρος είναι ξεχωριστό κεφάλαιο. Ο οργανισμός Versus Arthritis αναφέρει ότι το επιπλέον σωματικό βάρος αυξάνει την πιθανότητα να εμφανιστεί πόνος στις αρθρώσεις και επιδεινώνει έναν πόνο που ήδη υπάρχει, ενώ ακόμη και μικρή απώλεια βάρους μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά στο γόνατο.
Τι δοκιμάζεται πρώτα
Η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης είναι σχεδόν πάντα συντηρητική. Το ενημερωτικό φυλλάδιο του NHS δίνει πρόγραμμα ασκήσεων με step ups, μονοποδικά καθίσματα, προβολές, κινητοποιήσεις της επιγονατίδας και διατάσεις για τετρακέφαλο, καμπτήρες ισχίου και λαγονοκνημιαία ταινία, με έμφαση στον έσω πλατύ μυ ώστε να βελτιωθεί η τροχιά της επιγονατίδας. Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνονται ειδικοί πάτοι.
Ο Versus Arthritis προσθέτει ότι η άσκηση χαμηλής επιβάρυνσης, όπως το ποδήλατο και η κολύμβηση, είναι χρήσιμη στην αποκατάσταση. Το NHS συνιστά, στη φάση της έξαρσης, να περιορίζεται το φορτίο στο γόνατο, να χρησιμοποιείται παγοκύστη έως 20 λεπτά κάθε 2 με 3 ώρες και να ζητείται συμβουλή από φαρμακοποιό ή ιατρό για την αναλγησία. Όταν η χονδροπάθεια γόνατος έχει τεκμηριωθεί, στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η φυσικοθεραπεία, τα αντιφλεγμονώδη και, κατά περίπτωση, η ενεσοθεραπεία.
Πότε μπαίνει στη συζήτηση η επέμβαση
Όχι νωρίς. Ο Versus Arthritis αναφέρει ρητά ότι η χειρουργική και οι ενέσεις δεν συνιστώνται για τους περισσότερους τύπους πόνου στο γόνατο, επειδή οι ασθενείς συχνά ανακάμπτουν εξίσου καλά ή και καλύτερα με μη επεμβατικές θεραπείες.
Υπάρχουν ωστόσο περιπτώσεις με σαφή ένδειξη. Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών σημειώνει ότι οι περισσότεροι υποψήφιοι για τεχνικές αποκατάστασης χόνδρου είναι νεαροί ενήλικες με μία μεμονωμένη βλάβη, ενώ οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ή όσοι έχουν πολλαπλές βλάβες ωφελούνται λιγότερο. Στις τεχνικές που περιγράφει περιλαμβάνονται η μικροκαταγματοποίηση, η μεταφορά οστεοχόνδρινου μοσχεύματος από περιοχή που δεν φορτίζει, η εμφύτευση καλλιεργημένων χονδροκυττάρων για βλάβες μεγαλύτερες των 2 εκατοστών και το αλλομόσχευμα για εκτενέστερες βλάβες.
Η διερεύνηση και μέρος αυτών των τεχνικών γίνονται ελάχιστα επεμβατικά. Η αρθροσκόπηση γόνατος περιγράφεται ως επέμβαση με κάμερα μέσα από άνοιγμα 4 χιλιοστών και δύο μικρές τομές, με διάρκεια από 20 λεπτά έως μία ώρα ανάλογα με το εύρος της βλάβης και αποκατάσταση που συνήθως διαρκεί 4 έως 6 εβδομάδες.
Σημάδια που θέλουν άμεσο έλεγχο
Το NHS ξεχωρίζει καταστάσεις που δεν περιμένουν. Ζητήστε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν ο πόνος είναι έντονος, αν δεν μπορείτε να κινήσετε το γόνατο ή να πατήσετε, αν υπάρχει μεγάλο οίδημα ή αλλαγή στο σχήμα της άρθρωσης, αν το γόνατο κλειδώνει, υποχωρεί ή κάνει επώδυνα κλικ, ή αν συνυπάρχει πολύ υψηλός πυρετός με ερυθρότητα και θερμότητα γύρω από το γόνατο. Για πόνο που δεν βελτιώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες, το NHS συνιστά εκτίμηση από ιατρό.
Το πρακτικό συμπέρασμα
Η φθορά του χόνδρου δεν είναι μονόδρομος προς το χειρουργείο. Είναι όμως κατάσταση που ανταμείβει τη σοβαρή αντιμετώπιση: στοχευμένη ενδυνάμωση, διαχείριση του βάρους, προσαρμογή της δραστηριότητας και έγκαιρη κλινική εκτίμηση ώστε να μπει σωστή διάγνωση πριν οι επιλογές στενέψουν. Οι πληροφορίες αυτού του άρθρου είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική γνώμη.
Πηγές
- American Academy of Orthopaedic Surgeons, Articular Cartilage Restoration. https://www.orthoinfo.org/treatment/articular-cartilage-restoration
- Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust, Patellofemoral syndrome (anterior knee pain or chondromalacia patella). https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/patello-femoral-syndrome-anterior-knee-pain-or-chondromalacia-patella/
- NHS, Knee pain. https://www.nhs.uk/conditions/knee-pain/
- Versus Arthritis, Knee pain. https://www.versusarthritis.org/about-arthritis/conditions/knee-pain/
Σχετικοί οδηγοί
Κύφωση: πότε η καμπύλη της πλάτης θέλει έλεγχοΗ καμπύλη στο πάνω μέρος της πλάτης δεν είναι από μόνη της πρόβλημα. Κάθε σπονδυλική στήλη...
Πόνος και πρήξιμο στο πόδι: πότε θέλει άμεσο έλεγχοΈνα πόδι που πονάει και πρήζεται είναι από τα πιο συχνά παράπονα στην καθημερινή πράξη. Τις...
Ιδέες για Πρωινό Χωρίς Υδατάνθρακες από Διατροφολόγο Κοντά ΜουΤο πρωινό χωρίς υδατάνθρακες έχει γίνει δημοφιλές, είτε για τον έλεγχο του βάρους είτε για πιο...Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση