Ο προδιαβήτης περιγράφει μια περίοδο κατά την οποία το σάκχαρο στο αίμα έχει ανέβει πάνω από το φυσιολογικό, χωρίς όμως να φτάνει στα όρια του διαβήτη τύπου 2. Είναι η φάση όπου οι εξετάσεις δείχνουν κάτι, το σώμα συνήθως δεν δείχνει τίποτα και οι επιλογές παραμένουν ανοιχτές. Παρακάτω, τι λένε οι επίσημοι φορείς για τα όρια, τα σημάδια και τις αλλαγές που έχουν μελετηθεί.
Πόσο συχνός είναι και γιατί περνά απαρατήρητος
Σύμφωνα με το CDC, περισσότεροι από 2 στους 5 ενήλικες στις ΗΠΑ έχουν προδιαβήτη. Η Mayo Clinic σημειώνει ότι ο προδιαβήτης συνήθως δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Το μόνο ορατό σημάδι που αναφέρει είναι η σκούρα χροιά του δέρματος σε ορισμένα σημεία, όπως ο λαιμός, οι μασχάλες και η βουβωνική χώρα. Τα πιο γνωστά συμπτώματα, δηλαδή η έντονη δίψα, η συχνή ούρηση, η κόπωση και οι αλλαγές στην όραση, εμφανίζονται όταν η κατάσταση έχει ήδη εξελιχθεί σε διαβήτη τύπου 2.
Αυτό σημαίνει ότι ο προδιαβήτης εντοπίζεται σχεδόν πάντα από εξέταση και όχι από αίσθηση. Η Mayo Clinic αναφέρει επίσης ότι η μακροχρόνια βλάβη μπορεί να αφορά ήδη την καρδιά, τα αγγεία και τους νεφρούς, πριν τεθεί διάγνωση διαβήτη.
Ποιες τιμές ορίζουν τον προδιαβήτη
Το CDC δίνει για τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη τρεις ζώνες: κάτω από 5,7% θεωρείται φυσιολογική, από 5,7% έως 6,4% αντιστοιχεί σε προδιαβήτη και 6,5% ή πάνω σε διαβήτη. Για όποιον βρεθεί στη μεσαία ζώνη, το CDC αναφέρει ότι οι γιατροί συνήθως συστήνουν επανάληψη της εξέτασης κάθε ένα ή δύο χρόνια.
Η Mayo Clinic προσθέτει δύο ακόμη δείκτες: σάκχαρο νηστείας ίσο ή πάνω από 100 mg/dL και τιμή ίση ή πάνω από 140 mg/dL δύο ώρες μετά από δοκιμασία ανοχής γλυκόζης. Καμία τιμή δεν ερμηνεύεται μόνη της. Η αξιολόγηση γίνεται από γιατρό, μαζί με το ιστορικό και τους υπόλοιπους δείκτες.
Ποιοι βρίσκονται πιο συχνά σε αυτή τη ζώνη
Στους παράγοντες κινδύνου που καταγράφει το CDC περιλαμβάνονται το αυξημένο βάρος, η ηλικία από 45 ετών και πάνω, το οικογενειακό ιστορικό διαβήτη τύπου 2, η σωματική αδράνεια με λιγότερες από τρεις φορές άσκηση την εβδομάδα, το ιστορικό διαβήτη κύησης και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Η παρουσία ενός ή περισσότερων από αυτά δεν σημαίνει διάγνωση, σημαίνει λόγο για έλεγχο.
Τι αλλάζει ρεαλιστικά στο πιάτο
Οι συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για μια υγιεινή διατροφή δίνουν συγκεκριμένα νούμερα που είναι χρήσιμα και εδώ: τουλάχιστον 400 γραμμάρια φρούτων και λαχανικών την ημέρα για ενήλικες, τουλάχιστον 25 γραμμάρια φυτικών ινών, ελεύθερα σάκχαρα κάτω από το 10% της ημερήσιας ενέργειας, που αντιστοιχεί σε περίπου 50 γραμμάρια σε δίαιτα 2.000 θερμίδων, κορεσμένα λιπαρά έως 10% της ενέργειας και αλάτι κάτω από 5 γραμμάρια την ημέρα.
Στην πράξη, αυτά μεταφράζονται σε λιγότερα ζαχαρούχα ροφήματα, περισσότερα όσπρια και λαχανικά στο κυρίως γεύμα, ολικής άλεσης επιλογές στη θέση των επεξεργασμένων και πιο προσεκτική ανάγνωση ετικετών. Όταν οι τιμές χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση, η διατροφή στον προδιαβήτη σχεδιάζεται εξατομικευμένα, με βάση εργαστηριακούς δείκτες όπως το σάκχαρο νηστείας, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, η ινσουλίνη και ο δείκτης HOMA-IR, και σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό. Το κέντρο λειτουργικής ιατρικής και διατροφής Jovian Health Lab, στη Βασιλίσσης Σοφίας 82 στην Αθήνα, περιγράφει έναν τέτοιο συμπληρωματικό τρόπο δουλειάς, που περιλαμβάνει και συνεχή καταγραφή γλυκόζης με αισθητήρα.
Κίνηση και βάρος: τι έχει μετρηθεί
Το πρόγραμμα πρόληψης διαβήτη του CDC στηρίζεται σε δύο απλούς στόχους: απώλεια περίπου 5% έως 7% του σωματικού βάρους και τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης δραστηριότητας την εβδομάδα, για παράδειγμα γρήγορο περπάτημα, δηλαδή περίπου 30 λεπτά σε πέντε ημέρες. Το CDC αναφέρει ότι το πρόγραμμα αυτό συνδέεται με μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 κατά 58%, και κατά 71% στα άτομα άνω των 60 ετών.
Τα νούμερα αυτά αφορούν πληθυσμούς που παρακολουθήθηκαν σε οργανωμένο πρόγραμμα και δεν αποτελούν υπόσχεση για κανένα μεμονωμένο άτομο. Είναι όμως ενδεικτικά του πόσο βαραίνουν οι μικρές, σταθερές αλλαγές σε σχέση με τις εντυπωσιακές και βραχύβιες.
Πώς οργανώνεται η παρακολούθηση
- Καταγραφή των τιμών σε βάθος χρόνου και όχι μία μεμονωμένη μέτρηση.
- Επανέλεγχος της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης στο διάστημα που ορίζει ο γιατρός.
- Έλεγχος και των υπόλοιπων παραγόντων που αναφέρει η Mayo Clinic, δηλαδή αρτηριακή πίεση, χοληστερόλη και κάπνισμα.
- Σταδιακές διατροφικές αλλαγές που μπορούν να κρατήσουν, αντί για αυστηρά σχήματα λίγων εβδομάδων.
Τι κρατάμε
Ο προδιαβήτης είναι εύρημα εξετάσεων, όχι αίσθηση, και ακριβώς γι αυτό χάνεται εύκολα. Τα όρια είναι σαφή και δημοσιευμένα, οι παράγοντες κινδύνου γνωστοί, και οι αλλαγές που έχουν μελετηθεί περισσότερο είναι απλές στη διατύπωση και απαιτητικές στη συνέπεια. Η ερμηνεία των τιμών και ο σχεδιασμός της παρέμβασης ανήκουν στον γιατρό και στον διαιτολόγο που παρακολουθούν την περίπτωση.
Πηγές
- Centers for Disease Control and Prevention, Prediabetes: Your Chance to Prevent Type 2 Diabetes. https://www.cdc.gov/diabetes/prevention-type-2/prediabetes-prevent-type-2.html
- Centers for Disease Control and Prevention, A1C Test for Diabetes and Prediabetes. https://www.cdc.gov/diabetes/diabetes-testing/prediabetes-a1c-test.html
- Mayo Clinic, Prediabetes: Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/prediabetes/symptoms-causes/syc-20355278
- World Health Organization, Healthy diet fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet
Σχετικοί οδηγοί
Εργαστήρια Χονδρικής: Ντόνατς και Mini Donuts, Αλμυρά ή Γλυκά, Κατεψυγμένα ή ΕποχιακάΤα ντόνατς έχουν γίνει σταθερό κομμάτι της βιτρίνας σε καφέ, φούρνους, ζαχαροπλαστεία και επιχειρήσεις catering. Για...
Εξατομικευμένα Δώρα, Λαμπάδες και σοκολατένια αυγά: Όσα πρέπει να γνωρίζετεΚάποια δώρα έχουν αξία όχι για το κόστος τους αλλά για το νόημα που κουβαλούν. Η...Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση