Η μύτη που ματώνει ξαφνικά, ειδικά αργά το βράδυ, τρομάζει περισσότερο από όσο συνήθως αξίζει. Στις περισσότερες περιπτώσεις η αιμορραγία προέρχεται από το μπροστινό μέρος της μύτης και σταματά με σωστή πίεση μέσα σε λίγα λεπτά. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που η αναμονή δεν είναι καλή ιδέα. Το κείμενο αυτό συγκεντρώνει τι προτείνουν γνωστοί φορείς υγείας για τις πρώτες κινήσεις και για τα σημάδια που δείχνουν ότι χρειάζεται γιατρός. Δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση.
Γιατί ματώνει η μύτη
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ωτορινολαρυγγολογίας, η ρινορραγία ξεκινά όταν σπάσουν μικρά αγγεία στο εσωτερικό της μύτης, συχνά από απλό ερεθισμό. Οι πιο συνηθισμένες αφορμές που αναφέρουν τόσο η Ακαδημία όσο και το βρετανικό NHS είναι:
- το σκάλισμα της μύτης,
- το πολύ δυνατό φύσημα,
- η ξηρότητα του ρινικού βλεννογόνου, για παράδειγμα από ξηρό αέρα ή από τη θέρμανση τον χειμώνα.
Το NHS σημειώνει ότι οι ρινορραγίες είναι συχνότερες στα παιδιά, στους ενήλικες άνω των 45 ετών, στις εγκύους και σε όσους έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση. Πιο σοβαρές αιμορραγίες, που ξεκινούν βαθύτερα, μπορεί να σχετίζονται με τραυματισμό ή κάταγμα της μύτης, με διαταραχές της πήξης ή με αντιπηκτική αγωγή.
Πρόσθια και οπίσθια ρινορραγία
Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Στην πρόσθια ρινορραγία, που είναι και η πιο συχνή, η αιμορραγία ξεκινά από το μπροστινό μέρος, συνήθως από το ρινικό διάφραγμα, και το αίμα τρέχει από τα ρουθούνια. Στην οπίσθια, η πηγή βρίσκεται πιο βαθιά και δεν φαίνεται χωρίς εξέταση. Το αίμα μπορεί να κυλά προς τον λαιμό και, όπως αναφέρει η Ακαδημία, η απλή πίεση στη μύτη δεν αρκεί, οπότε χρειάζεται αντιμετώπιση από γιατρό.
Οι πρώτες κινήσεις στο σπίτι
Οι οδηγίες του NHS και της Mayo Clinic συμφωνούν στα βασικά βήματα:
- Καθίστε και γείρετε ελαφρά προς τα εμπρός, ώστε το αίμα να μην κατεβαίνει στον λαιμό. Το κεφάλι δεν γέρνει προς τα πίσω.
- Πιέστε με τα δάχτυλα το μαλακό μέρος της μύτης, λίγο πάνω από τα ρουθούνια, για 10 έως 15 λεπτά.
- Αναπνέετε από το στόμα όσο κρατάτε την πίεση.
- Μην αφήνετε τη μύτη κάθε λίγο για να ελέγξετε. Η Mayo Clinic συστήνει να μη χαλαρώσει η πίεση για τουλάχιστον πέντε λεπτά.
Η Mayo Clinic προτείνει πριν από την πίεση ένα απαλό φύσημα, για να φύγουν οι θρόμβοι. Μια παγοκύστη στη ράχη της μύτης αναφέρεται ως προαιρετική κίνηση, με το NHS να σημειώνει ότι τα στοιχεία για το αν βοηθά είναι περιορισμένα.
Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός
Το NHS συστήνει άμεση φροντίδα στο τμήμα επειγόντων όταν η αιμορραγία:
- διαρκεί περισσότερο από 10 έως 15 λεπτά παρά τη σωστή πίεση,
- φαίνεται υπερβολική σε ποσότητα,
- προκαλεί εμετό επειδή καταπίνεται πολύ αίμα,
- ακολουθεί χτύπημα στο κεφάλι,
- συνοδεύεται από αδυναμία, ζάλη ή δυσκολία στην αναπνοή.
Η Mayo Clinic δίνει ως όριο τα 30 λεπτά, αναφέρει όμως επίσης τη μεγάλη ποσότητα αίματος, τη ζάλη και τον τραυματισμό στο κεφάλι ή στο πρόσωπο ως λόγους για επείγουσα βοήθεια. Με δυσκολία στην αναπνοή, έντονη αδυναμία ή αιμορραγία μετά από χτύπημα, η σωστή κίνηση είναι το 166 ή το 112.
Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις που δεν περιμένουν ως το πρωί, στην Αθήνα υπάρχει και η λύση της επίσκεψης στο σπίτι. Η υπηρεσία Εφημερεύοντες Ιατροί αναφέρει ότι ο εφημερεύων ΩΡΛ εξετάζει ενήλικες και παιδιά στον χώρο τους, νύχτες, Σαββατοκύριακα και αργίες, και στα προβλήματα που καλύπτει περιλαμβάνει τη ρινορραγία που επαναλαμβάνεται.
Τι μπορεί να κάνει ο γιατρός
Όταν η πίεση δεν αρκεί, οι φορείς περιγράφουν δύο βασικές επιλογές. Η πρώτη είναι ο καυτηριασμός του αγγείου που αιμορραγεί, με χημική ουσία ή με άλλη μέθοδο. Η δεύτερη είναι ο επιπωματισμός, δηλαδή η τοποθέτηση γάζας, σπόγγου ή ειδικού μπαλονιού μέσα στη μύτη. Στις οπίσθιες ρινορραγίες, κατά την Ακαδημία, το υλικό αυτό αφαιρείται συνήθως μέσα σε δύο με τρεις ημέρες. Ποια μέθοδος ταιριάζει το κρίνει ο γιατρός μετά την εξέταση.
Το επόμενο 24ωρο
Αφού σταματήσει η αιμορραγία, το αγγείο χρειάζεται χρόνο. Το NHS συστήνει για 24 ώρες να αποφεύγονται:
- το φύσημα και το σκάλισμα της μύτης, καθώς και το ξύσιμο της κρούστας,
- τα ζεστά ροφήματα και το αλκοόλ,
- η άρση βάρους και η έντονη άσκηση,
- η εντελώς οριζόντια θέση στο κρεβάτι.
Η Mayo Clinic προσθέτει ότι για αρκετές ώρες το κεφάλι καλό είναι να μένει ψηλότερα από το επίπεδο της καρδιάς.
Όταν οι ρινορραγίες επαναλαμβάνονται
Οι συχνές ρινορραγίες είναι λόγος για προγραμματισμένη επίσκεψη, όχι για ανησυχία της στιγμής. Το NHS προτείνει εξέταση όταν υπάρχουν τακτικά επεισόδια, όταν παιδί κάτω των 2 ετών εμφανίσει ρινορραγία, όταν υπάρχουν συμπτώματα αναιμίας όπως αίσθημα παλμών, δύσπνοια ή ωχρότητα, καθώς και όταν ο ασθενής παίρνει αντιπηκτικά ή έχει διαταραχή της πήξης. Η αγωγή αυτή δεν διακόπτεται και δεν αλλάζει χωρίς τον θεράποντα γιατρό.
Για την πρόληψη, η Ακαδημία Ωτορινολαρυγγολογίας αναφέρει την ενυδάτωση της μύτης με φυσιολογικό ορό, τη χρήση υγραντήρα όταν ο αέρας είναι ξηρός, τα κοντά νύχια στα παιδιά και την αποφυγή του καπνίσματος.
Η εικόνα που αξίζει να μείνει είναι απλή: σωστή στάση, σταθερή πίεση με το ρολόι στο χέρι και ξεκάθαρη γνώση του πότε η αιμορραγία παύει να είναι υπόθεση του σπιτιού.
Πηγές
- NHS, Nosebleed. https://www.nhs.uk/conditions/nosebleed/
- Mayo Clinic, Nosebleeds: First aid. https://www.mayoclinic.org/first-aid/first-aid-nosebleeds/basics/art-20056683
- American Academy of Otolaryngology – Head and Neck Surgery (ENT Health), Nosebleeds. https://www.enthealth.org/conditions/nosebleeds/
Σχετικοί οδηγοί
Επιβίωση στον καρκίνο μαστού ανά στάδιο: πώς διαβάζονταιΜετά από μια διάγνωση, πολλοί άνθρωποι αναζητούν αμέσως ένα ποσοστό. Είναι απολύτως κατανοητό: ένας αριθμός μοιάζει...
Γιατρός στο σπίτι ή 166: πώς ξεχωρίζετε τι χρειάζεστεΌταν κάποιος στο σπίτι αρρωσταίνει ξαφνικά, η πρώτη ερώτηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: φτάνει ένας...
Χονδροπάθεια γόνατος: πότε ο πόνος θέλει έλεγχοΟ πόνος στο γόνατο όταν ανεβαίνεις σκάλες ή όταν σηκώνεσαι μετά από πολλή ώρα καθιστός σπάνια...Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση