Πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν ότι η αορτή τους στον θώρακα είναι διατεταμένη χωρίς να έχουν κανένα ενόχλημα. Το εύρημα προκύπτει συχνά από υπερηχογράφημα καρδιάς, αξονική ή μαγνητική τομογραφία που έγινε για εντελώς άλλο λόγο. Η πρώτη αντίδραση είναι συνήθως ανησυχία. Όταν όμως η διάταση είναι μικρή, μπορεί να χρειάζεται μόνο φαρμακευτική αγωγή και τακτικές εξετάσεις, και όχι μια βιαστική απόφαση.
Παρακάτω εξηγούμε τι σημαίνει το εύρημα, πώς γίνεται η παρακολούθηση, ποια μεγέθη και ποια σημάδια οδηγούν σε συζήτηση για επέμβαση και ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση βοήθεια.
Τι σημαίνει διάταση ή ανεύρυσμα της θωρακικής αορτής
Η αορτή είναι η κύρια αρτηρία του σώματος. Στο ανεύρυσμα της θωρακικής αορτής, ένα σημείο του τοιχώματός της μέσα στον θώρακα αδυνατίζει, διογκώνεται και διευρύνεται. Είναι λιγότερο συχνό από το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής. Τα ανευρύσματα αυτά μεγαλώνουν συνήθως αργά και συχνά δεν προκαλούν συμπτώματα, γι’ αυτό είναι δύσκολο να εντοπιστούν χωρίς εξετάσεις.
Εμφανίζονται συχνότερα μετά τα 65, ενώ ο κίνδυνος αυξάνεται με το κάπνισμα και τη χρήση προϊόντων καπνού, την υψηλή αρτηριακή πίεση, τη στεφανιαία νόσο και το οικογενειακό ιστορικό.
Οι εξετάσεις μετά το πρώτο εύρημα
Για να εκτιμηθεί σωστά η διάταση χρησιμοποιούνται κυρίως τρεις εξετάσεις:
- Υπερηχογράφημα καρδιάς: δείχνει πώς κινείται το αίμα μέσα στην καρδιά και στα αγγεία, μαζί και στην αορτή. Αν χρειάζεται περισσότερη λεπτομέρεια, μπορεί να γίνει διοισοφάγειο υπερηχογράφημα.
- Αξονική τομογραφία: δίνει εικόνες του σώματος σε τομές, μαζί και της αορτής.
- Μαγνητική τομογραφία: δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία και μπορεί να είναι εναλλακτική λύση για όσους χρειάζονται συχνές εξετάσεις.
Επειδή η παρακολούθηση στηρίζεται στη σύγκριση των μετρήσεων στον χρόνο, οι εξετάσεις πρέπει να γίνονται, να μετρώνται και να περιγράφονται με τυποποιημένο τρόπο. Στην πράξη βοηθά να φυλάτε τα προηγούμενα πορίσματα και τις εικόνες, ώστε ο γιατρός να συγκρίνει τη διάμετρο από εξέταση σε εξέταση.
Πώς γίνεται η παρακολούθηση
Τα μικρά ανευρύσματα της θωρακικής αορτής μπορεί να χρειάζονται μόνο φαρμακευτική αγωγή και τακτικές απεικονιστικές εξετάσεις. Νέα εξέταση με υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική αγγειογραφία γίνεται συνήθως τουλάχιστον έξι μήνες μετά τη διάγνωση. Στη συνέχεια, η συχνότητα εξαρτάται από την αιτία, το μέγεθος και το πόσο γρήγορα μεγαλώνει το ανεύρυσμα.
Στόχος της θεραπείας είναι να σταματήσει η αύξηση του ανευρύσματος και να προληφθεί η ρήξη. Γι’ αυτό η παρακολούθηση μπορεί να συνοδεύεται από:
- φάρμακα που μειώνουν την αρτηριακή πίεση, όπως οι β-αναστολείς ή οι αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτασίνης, πάντα με οδηγία του γιατρού,
- στατίνες, που μειώνουν τη χοληστερίνη και μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο επιπλοκών του ανευρύσματος,
- διακοπή του καπνίσματος,
- αποφυγή της άρσης βαρέων βαρών και ορισμένων έντονων δραστηριοτήτων που ανεβάζουν την αρτηριακή πίεση.
Ποια μεγέθη και ποια σημάδια οδηγούν σε χειρουργική γνώμη
Η απόφαση για επέμβαση εξαρτάται κυρίως από το μέγεθος του ανευρύσματος και από το πόσο γρήγορα αυξάνεται. Γενικά, η χειρουργική αντιμετώπιση συστήνεται όταν η διάμετρος φτάσει περίπου τα 5 έως 6 εκατοστά ή περισσότερο. Για τα ανευρύσματα της αορτικής ρίζας και της ανιούσας αορτής χωρίς κληρονομικό υπόβαθρο, σε κέντρα με διεπιστημονική ομάδα αορτής και έμπειρους χειρουργούς, το όριο έχει μειωθεί από τα 5,5 στα 5 εκατοστά για επιλεγμένους ασθενείς.
Η επέμβαση μπορεί να χρειαστεί και σε μικρότερο μέγεθος, όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό διαχωρισμού αορτής ή πάθηση που σχετίζεται με ανευρύσματα, όπως το σύνδρομο Marfan. Σε άτομα πολύ πιο ψηλά ή πολύ πιο κοντά από τον μέσο όρο, τα όρια μπορεί να υπολογίζονται σε σχέση με το ύψος ή την επιφάνεια σώματος.
Σημαντικό σημάδι είναι και ο ρυθμός αύξησης. Γρήγορη θεωρείται η αύξηση κατά 0,5 εκατοστά ή περισσότερο μέσα σε έναν χρόνο ή κατά 0,3 εκατοστά τον χρόνο για δύο συνεχόμενα χρόνια. Σε κληρονομικά νοσήματα της θωρακικής αορτής ή όταν υπάρχει δίπτυχη αορτική βαλβίδα, γρήγορη θεωρείται ήδη η αύξηση κατά 0,3 εκατοστά σε έναν χρόνο.
Όσοι θέλουν να διαβάσουν αναλυτικότερα για τους τύπους, τα αίτια, τη διάγνωση και τις επιλογές θεραπείας στο ανεύρυσμα της θωρακικής αορτής, θα βρουν μια εκτενή περιγραφή στη σελίδα του καρδιοχειρουργού Δρ. Απόστολου Γ. Ρουμπελάκη.
Όταν η επέμβαση κρίνεται απαραίτητη, οι βασικές επιλογές είναι δύο. Η ανοιχτή χειρουργική, στην οποία το πάσχον τμήμα της αορτής αντικαθίσταται με μόσχευμα, είναι η επέμβαση που γίνεται στους περισσότερους ασθενείς. Η ενδαγγειακή αποκατάσταση είναι λιγότερο επεμβατική: το μόσχευμα προωθείται μέσα από ένα αγγείο, συνήθως από τη βουβωνική χώρα, όμως δεν ταιριάζει σε όλους. Η επιλογή ανάμεσα στη φαρμακευτική, την ενδαγγειακή και την ανοιχτή χειρουργική θεραπεία γίνεται καλύτερα από κοινού, με τον ασθενή και μια διεπιστημονική ομάδα.
Το οικογενειακό ιστορικό μετράει
Η πιθανότητα ανευρύσματος και ρήξης είναι μεγαλύτερη όταν ένας γονιός, ένα αδέλφι ή ένα παιδί έχει ανεύρυσμα αορτής. Για όσους έχουν ανεύρυσμα της αορτικής ρίζας ή της ανιούσας αορτής ή έχουν περάσει διαχωρισμό αορτής, συστήνεται απεικονιστικός έλεγχος της αορτής στους συγγενείς πρώτου βαθμού.
Τακτική απεικόνιση, συνήθως με υπερηχογράφημα καρδιάς, μπορεί να προταθεί και σε όσους έχουν στενό συγγενή με γενετική πάθηση που σχετίζεται με ανευρύσματα, όπως το σύνδρομο Marfan, καθώς και σε όσες έχουν οικογενειακό ιστορικό και σχεδιάζουν εγκυμοσύνη.
Συμπτώματα που χρειάζονται άμεση βοήθεια
Καθώς ένα ανεύρυσμα μεγαλώνει, μπορεί να εμφανιστούν πόνος στην πλάτη, βήχας, βραχνή φωνή, δύσπνοια ή πόνος και ευαισθησία στο στήθος. Τέτοια νέα ενοχλήματα αξίζει να τα αναφέρετε χωρίς καθυστέρηση στον γιατρό που σας παρακολουθεί.
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα μέχρι να συμβεί διαχωρισμός ή ρήξη. Ο διαχωρισμός και η ρήξη της αορτής είναι επείγουσες καταστάσεις και τα σημάδια τους μπορεί να είναι:
- ξαφνικός, οξύς πόνος στο πάνω μέρος της πλάτης που απλώνεται προς τα κάτω,
- πόνος στο στήθος, στο σαγόνι, στον λαιμό ή στα χέρια,
- δυσκολία στην αναπνοή,
- χαμηλή αρτηριακή πίεση ή λιποθυμία,
- δυσκολία στην κατάποση.
Αν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, καλέστε αμέσως ασθενοφόρο στο 166 ή τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112.
Συμπερασματικά
Η διάγνωση μιας διατεταμένης θωρακικής αορτής δεν σημαίνει απαραίτητα άμεση επέμβαση. Χρειάζεται όμως σχέδιο: τακτικές και συγκρίσιμες μετρήσεις, ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, διακοπή του καπνίσματος, ενημέρωση των συγγενών πρώτου βαθμού και γνώση των συμπτωμάτων που απαιτούν επείγουσα βοήθεια. Έτσι, η απόφαση για το αν και πότε χρειάζεται επέμβαση παίρνεται έγκαιρα και με βάση τα δεδομένα κάθε ασθενούς.
Πηγές
- Mayo Clinic, Thoracic aortic aneurysm – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thoracic-aortic-aneurysm/symptoms-causes/syc-20350188
- Mayo Clinic, Thoracic aortic aneurysm – Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thoracic-aortic-aneurysm/diagnosis-treatment/drc-20350193
- American Heart Association, Top Things to Know: 2022 Guideline for the Diagnosis and Management of Aortic Disease. https://professional.heart.org/en/science-news/2022-guideline-for-the-diagnosis-and-management-of-aortic-disease/top-things-to-know
Σχετικοί οδηγοί
Επιβίωση στον καρκίνο μαστού ανά στάδιο: πώς διαβάζονταιΜετά από μια διάγνωση, πολλοί άνθρωποι αναζητούν αμέσως ένα ποσοστό. Είναι απολύτως κατανοητό: ένας αριθμός μοιάζει...
Ρινορραγία που δεν σταματά: τι κάνετε και πότε θέλει γιατρόΗ μύτη που ματώνει ξαφνικά, ειδικά αργά το βράδυ, τρομάζει περισσότερο από όσο συνήθως αξίζει. Στις...
Γιατρός στο σπίτι ή 166: πώς ξεχωρίζετε τι χρειάζεστεΌταν κάποιος στο σπίτι αρρωσταίνει ξαφνικά, η πρώτη ερώτηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: φτάνει ένας...Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση