Όταν κάποιος στο σπίτι αρρωσταίνει ξαφνικά, η πρώτη ερώτηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: φτάνει ένας γιατρός να έρθει να τον δει ή χρειάζεται ασθενοφόρο; Η απάντηση δεν είναι πάντα προφανής, ειδικά βράδυ, Σαββατοκύριακο ή όταν ο ασθενής είναι ηλικιωμένος και δύσκολα μετακινείται. Σε αυτό το άρθρο βάζουμε σε σειρά τα σημάδια που σημαίνουν επείγον περιστατικό, τις περιπτώσεις όπου μια κατ’ οίκον επίσκεψη έχει νόημα και το πώς προετοιμάζεστε ώστε η επίσκεψη να είναι όσο πιο χρήσιμη γίνεται.
Πρώτα το επείγον: πότε καλείτε αμέσως το 166
Το 166 είναι ο αριθμός του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ), που σύμφωνα με το gov.gr έχει αποστολή τη συντονισμένη παροχή επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας και τη διακομιδή των πολιτών σε δομές υγείας. Οι οδηγίες της βρετανικής δημόσιας υπηρεσίας υγείας (NHS) είναι σαφείς: ο αριθμός έκτακτης ανάγκης είναι για καταστάσεις που απειλούν τη ζωή, όπως ένα σοβαρό τροχαίο, ένα εγκεφαλικό ή ένα έμφραγμα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν περιμένετε γιατρό στο σπίτι και δεν οδηγείτε μόνοι σας προς το νοσοκομείο. Το NHS τονίζει ρητά ότι ο ασθενής δεν πρέπει να οδηγήσει ο ίδιος προς τα επείγοντα όταν υπάρχει υποψία εγκεφαλικού ή εμφράγματος.
Τα σημάδια του εγκεφαλικού: ο κανόνας FAST
Για το εγκεφαλικό, το NHS χρησιμοποιεί το ακρωνύμιο FAST (πρόσωπο, χέρια, ομιλία, χρόνος):
- Πρόσωπο: η μία πλευρά του προσώπου μπορεί να «πέσει» και το χαμόγελο να γίνεται δύσκολα.
- Χέρια: ο ασθενής ίσως δεν μπορεί να σηκώσει και να κρατήσει ψηλά και τα δύο χέρια, λόγω αδυναμίας ή μουδιάσματος στο ένα.
- Ομιλία: τα λόγια μπορεί να βγαίνουν μπερδεμένα ή ο ασθενής να ακούγεται σαν σε σύγχυση.
- Χρόνος: αν δείτε κάποιο από τα παραπάνω, καλείτε αμέσως βοήθεια.
Το NHS προσθέτει ότι η κλήση χρειάζεται ακόμη κι αν τα συμπτώματα εμφανίστηκαν τις τελευταίες 24 ώρες και έχουν πια υποχωρήσει.
Τα σημάδια του εμφράγματος
Κατά το NHS, τα κύρια συμπτώματα ενός εμφράγματος περιλαμβάνουν:
- πόνο στο στήθος που μοιάζει με πίεση ή σφίξιμο και μπορεί να απλώνεται στο χέρι, στον λαιμό και στο σαγόνι,
- λαχάνιασμα,
- ναυτία ή έμετο,
- αίσθηση σαν δυσπεψία, με κάψιμο στο στήθος ή φούσκωμα,
- εφίδρωση και χλωμό, μελανό ή γκριζωπό δέρμα.
Αν ο ασθενής χάσει τις αισθήσεις του ή δυσκολεύεται πολύ να αναπνεύσει, η κλήση στο 166 είναι η μόνη σωστή κίνηση. Μέχρι να έρθει βοήθεια, ακολουθείτε τις οδηγίες που δίνει ο συντονιστής στο τηλέφωνο.
Πότε έχει νόημα ο γιατρός στο σπίτι
Πολλά προβλήματα υγείας δεν είναι απειλητικά για τη ζωή, αλλά χρειάζονται εξέταση από γιατρό: ένας πυρετός που δεν πέφτει, μια λοίμωξη, η ρύθμιση μιας χρόνιας πάθησης ή η παρακολούθηση μετά από έξοδο από το νοσοκομείο. Εδώ οι γιατροί στο σπίτι μπορούν να καλύψουν το κενό, ιδιαίτερα για ανθρώπους που δεν μετακινούνται εύκολα.
Ανασκόπηση στο περιοδικό της Αμερικανικής Ακαδημίας Οικογενειακών Ιατρών (AAFP) σημειώνει ότι οι κατ’ οίκον επισκέψεις ωφελούν ιδιαίτερα ηλικιωμένους, κατάκοιτους ή δυσκίνητους ασθενείς και ευάλωτες ομάδες, και ότι έχουν συνδεθεί με λιγότερες νοσηλείες και επανεισαγωγές. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι στο σπίτι ο γιατρός μπορεί να ασχοληθεί με οξέα και χρόνια προβλήματα, με την παρακολούθηση μετά από νοσηλεία, με την αξιολόγηση της διατροφής και των καθημερινών δραστηριοτήτων, αλλά και με την ασφάλεια του χώρου.
Στην Αττική, για παράδειγμα, το DOCline αναφέρει στη σελίδα του ότι διαθέτει γιατρούς 25 ειδικοτήτων, λειτουργεί όλο το 24ωρο, και τις αργίες, και ότι οι γιατροί του κάνουν κλινική εξέταση, λήψη ιστορικού και ηλεκτρονική συνταγογράφηση ΕΟΠΥΥ κατά την επίσκεψη. Για συχνά παθολογικά προβλήματα, όπως λοιμώξεις, άσθμα, διαβήτης ή υπέρταση, η υπηρεσία περιγράφει ξεχωριστά τον παθολόγο στο σπίτι, με μέσο χρόνο άφιξης 30 έως 60 λεπτά σύμφωνα με την ίδια σελίδα.
Πώς προετοιμάζεστε για την επίσκεψη
Η ανασκόπηση της AAFP δίνει ιδιαίτερο βάρος στον έλεγχο των φαρμάκων: όλα τα σκευάσματα που παίρνει ο ασθενής, συνταγογραφούμενα, μη συνταγογραφούμενα, βότανα και συμπληρώματα, απλώνονται μπροστά στον γιατρό, ώστε να φανεί αν λαμβάνονται σωστά, αν υπάρχουν ληγμένα και αν υπάρχουν αλληλεπιδράσεις. Πρακτικά, πριν έρθει ο γιατρός:
- μαζέψτε όλα τα φάρμακα και τα κουτιά τους σε ένα σημείο,
- έχετε πρόχειρες πρόσφατες εξετάσεις, γνωματεύσεις και εξιτήρια,
- σημειώστε πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα και πώς εξελίχθηκαν,
- έχετε έτοιμο τον ΑΜΚΑ του ασθενούς, αν θα χρειαστεί συνταγή,
- φροντίστε να υπάρχει καλός φωτισμός και ελεύθερη πρόσβαση στο δωμάτιο.
Το σπίτι ως μέρος της φροντίδας
Ένα πλεονέκτημα της επίσκεψης στο σπίτι είναι ότι ο γιατρός βλέπει τις συνθήκες στις οποίες ζει ο ασθενής. Η AAFP αναφέρει ότι ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει την ασφάλεια του μπάνιου, τις αλλαγές στο δάπεδο, τις σκάλες, τον φωτισμό, τους κινδύνους πυρκαγιάς, την πρόσβαση σε περίπτωση ανάγκης και τον κίνδυνο πτώσης. Για ηλικιωμένους που ζουν μόνοι, αυτές οι παρατηρήσεις μπορεί να είναι εξίσου σημαντικές με την ίδια την εξέταση.
Συμπέρασμα
Ο κανόνας είναι απλός: ό,τι μοιάζει να απειλεί τη ζωή, όπως σημάδια εγκεφαλικού, πόνος στο στήθος ή απώλεια αισθήσεων, πηγαίνει αμέσως στο 166. Για τα υπόλοιπα, όταν ο ασθενής δυσκολεύεται να μετακινηθεί ή χρειάζεται παρακολούθηση, μια επίσκεψη γιατρού στο σπίτι μπορεί να δώσει εξέταση και καθοδήγηση χωρίς ταλαιπωρία. Σε κάθε περίπτωση, η τελική εκτίμηση για τη σοβαρότητα ανήκει στον γιατρό.
Πηγές
- NHS, When to call 999. https://www.nhs.uk/nhs-services/urgent-and-emergency-care-services/when-to-call-999/
- NHS, Stroke: Symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/stroke/symptoms/
- NHS, Heart attack: Symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/heart-attack/symptoms/
- gov.gr, 166 – Αριθμός του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ). https://www.gov.gr/sdg/healthcare/national-emergency-numbers/general/166
- American Academy of Family Physicians, House Calls. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2020/0815/p211.html
Σχετικοί οδηγοί
Χονδροπάθεια γόνατος: πότε ο πόνος θέλει έλεγχοΟ πόνος στο γόνατο όταν ανεβαίνεις σκάλες ή όταν σηκώνεσαι μετά από πολλή ώρα καθιστός σπάνια...
Κύφωση: πότε η καμπύλη της πλάτης θέλει έλεγχοΗ καμπύλη στο πάνω μέρος της πλάτης δεν είναι από μόνη της πρόβλημα. Κάθε σπονδυλική στήλη...
Πόνος και πρήξιμο στο πόδι: πότε θέλει άμεσο έλεγχοΈνα πόδι που πονάει και πρήζεται είναι από τα πιο συχνά παράπονα στην καθημερινή πράξη. Τις...Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση