Ένα ασημένιο δαχτυλίδι που φορέθηκε όλο το καλοκαίρι και μετά έμεινε μήνες σε ένα συρτάρι σπάνια βγαίνει από εκεί όπως μπήκε. Η επιφάνεια έχει θαμπώσει, σε σημεία έχει πάρει κιτρινωπές αποχρώσεις και μέσα στις χαραγές του σχεδίου έχει γίνει σχεδόν μαύρη. Δεν είναι βρομιά και δεν σημαίνει ότι το κόσμημα είναι κακής ποιότητας. Είναι μια χημική αντίδραση με συγκεκριμένη αιτία, και αυτό ακριβώς την κάνει διαχειρίσιμη.
Τι είναι στην πραγματικότητα το μαύρισμα
Σύμφωνα με το Canadian Conservation Institute, το μαύρισμα στο καθαρό ασήμι είναι θειούχος άργυρος, η ένωση που σχηματίζεται όταν το ασήμι αντιδρά με αέρια που περιέχουν θείο. Στο ασήμι 925, που περιέχει και χαλκό, σχηματίζονται επιπλέον ενώσεις θειούχου χαλκού. Το πιο συνηθισμένο αέριο που ευθύνεται είναι το υδρόθειο. Με άλλα λόγια, το κόσμημα δεν λερώνεται από έξω προς τα μέσα: η ίδια η επιφάνειά του μετατρέπεται σε μια λεπτή στρώση άλλης ένωσης.
Αυτό εξηγεί γιατί δύο πανομοιότυπα κομμάτια μπορεί να συμπεριφερθούν εντελώς διαφορετικά. Δεν μετράει μόνο το υλικό, μετράει και ο αέρας γύρω τους.
Πού κρύβεται το θείο μέσα στο σπίτι
Το ίδιο κείμενο του CCI απαριθμεί κοινές πηγές θείου που επιταχύνουν το μαύρισμα και που οι περισσότεροι δεν υποψιάζονται:
- βουλκανισμένο καουτσούκ, δηλαδή γόμες, λαστιχάκια, ελαστικά γάντια και τάπες
- μαλλί και τσόχα από μαλλί
- τρόφιμα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα αυγά
- ορισμένα ξύλα που προέρχονται από αναερόβιο περιβάλλον
- γυψοσανίδες και χρώματα χαμηλής ποιότητας
Στις οδηγίες του για την αποθήκευση μετάλλων, το ίδιο ινστιτούτο προσθέτει ότι τα ξύλινα προϊόντα εκλύουν ενώσεις θείου και ατμούς οργανικών οξέων, και συνιστά να αποφεύγονται τα γάντια από λάτεξ όταν πιάνουμε ασήμι, επειδή οι ενώσεις θείου του καουτσούκ μπορούν μακροπρόθεσμα να το μαυρίσουν. Μια βελούδινη μπιζουτιέρα με μάλλινη επένδυση ή ένα ακατέργαστο ξύλινο κουτί δεν είναι, από αυτή την οπτική, ουδέτερο περιβάλλον.
Η υγρασία ρυθμίζει την ταχύτητα
Η υγρασία δεν προκαλεί το μαύρισμα, αλλά καθορίζει πόσο γρήγορα θα εξελιχθεί. Το CCI αναφέρει ότι το ασήμι διατηρείται καλύτερα σε ξηρές συνθήκες, κάτω από 50% σχετική υγρασία, ενώ για τα σταθερά μέταλλα μιας μεικτής συλλογής προτείνει εύρος 35% έως 55%. Σε ελληνικό σπίτι κοντά στη θάλασσα ή σε ένα μπάνιο όπου φυλάσσονται κοσμήματα, το όριο αυτό ξεπερνιέται εύκολα.
Το silica gel βοηθά να κρατηθεί χαμηλά η υγρασία σε ένα κλειστό συρτάρι ή δοχείο, με τη σημείωση ότι πρέπει να ελέγχεται και να αναγεννάται τακτικά. Όταν κορεστεί, απλώς παύει να δουλεύει.
Πώς να αποθηκεύετε σωστά τα ασημένια σας
Οι πρακτικές που εφαρμόζουν τα μουσεία μεταφέρονται σχεδόν αυτούσιες στο συρτάρι ενός σπιτιού:
- Κλειστά συστήματα φύλαξης, δηλαδή ντουλάπια και συρτάρια που σφραγίζουν καλά, αντί για ανοιχτά ράφια.
- Σακούλες πολυαιθυλενίου που κλείνουν ερμητικά, με χαρτί χωρίς οξέα για ρύθμιση της υγρασίας.
- Silica gel και ενεργός άνθρακας μέσα στη σακούλα, ή τύλιγμα σε ειδικό ύφασμα με αναστολέα μαυρίσματος πριν από τη σακούλα.
- Καθαρά βαμβακερά ή πλαστικά γάντια στο πιάσιμο, ώστε τα άλατα και τα λίπη του δέρματος να μην αφήνουν αποτυπώματα.
- Αποφυγή μεμβράνης τύπου Saran, η οποία διασπάται αργά και σχηματίζει αέριο υδροχλώριο που βλάπτει τα μέταλλα.
Γιατί το λιγότερο γυάλισμα είναι τελικά καλύτερο
Εδώ βρίσκεται το σημείο που παραβλέπεται συχνότερα. Το CCI τονίζει ότι κάθε αφαίρεση μαυρίσματος αφαιρεί και λίγο από το ίδιο το ασήμι, γι’ αυτό η πρόληψη προηγείται του συχνού γυαλίσματος. Για τα υγρά διαλύματα εμβάπτισης συνιστά τοπική εφαρμογή με μπατονέτα αντί για ολική βύθιση, και τα αποκλείει για κοίλα αντικείμενα, όπου το υγρό παγιδεύεται μέσα. Αποφεύγει επίσης τη σκόνη κιμωλίας, που αφήνει πιο χοντρές γρατζουνιές από τον κατακρημνισμένο ανθρακικό ασβέστιο.
Όταν το κόσμημα έχει ήδη σκουρύνει, το ζητούμενο είναι η ηπιότερη μέθοδος που φέρνει αποτέλεσμα, και όχι η πιο δραστική. Ένας πρακτικός οδηγός για τον καθαρισμό ασημένιων κοσμημάτων που έχουν μαυρίσει βοηθά να επιλέξετε ανάμεσα σε πάστα σόδας, πανί στίλβωσης και επαγγελματικό σκεύασμα, ανάλογα με το κομμάτι.
Τα χειροποίητα κομμάτια θέλουν λίγη παραπάνω προσοχή
Πολλά κοσμήματα δεν είναι μόνο μέταλλο. Το CCI προειδοποιεί να μη βρέχονται τα μη μεταλλικά μέρη, όπως λαβές από κόκαλο ή ξύλινα στοιχεία, κατά το πλύσιμο. Το ίδιο ισχύει για πέτρες, κορδόνια, πορσελάνη ή σμάλτο σε ένα δαχτυλίδι ή σκουλαρίκι.
Στα ελληνικά χειροποίητα κοσμήματα, όπου η λεπτομέρεια της κατασκευής είναι το ζητούμενο, ένα υπερβολικά επιθετικό καθάρισμα μπορεί να ισοπεδώσει ακριβώς αυτό που κάνει το κομμάτι ξεχωριστό. Η υφή μέσα σε ένα σφυρήλατο μοτίβο ή η σκίαση σε ένα ανάγλυφο σχέδιο χάνεται πολύ πιο εύκολα από όσο δημιουργήθηκε.
Μια απλή ρουτίνα
Φορέστε τα κοσμήματά σας, σκουπίστε τα με ένα στεγνό μαλακό πανί όταν τα βγάζετε και επιστρέψτε τα σε μια κλειστή θήκη μακριά από λάστιχο, μαλλί και υγρασία. Αυτή η ρουτίνα των δέκα δευτερολέπτων αναβάλλει το επόμενο γυάλισμα για μήνες, και κάθε γυάλισμα που δεν χρειάστηκε είναι λίγο ασήμι που έμεινε στο κόσμημα.
Πηγές
- Canadian Conservation Institute, Understanding how silver objects tarnish. https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/preventive-conservation/guidelines-collections/metal-objects/understanding-silver-tarnish.html
- Canadian Conservation Institute, Silver – Care and Tarnish Removal (CCI Notes 9/7). https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/conservation-preservation-publications/canadian-conservation-institute-notes/care-silver.html
- Canadian Conservation Institute, Storage of Metals (CCI Notes 9/2). https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/conservation-preservation-publications/canadian-conservation-institute-notes/storage-metals.html
Σχετικοί οδηγοί
Εντυπωσιακά και Περίεργα Χειροποίητα ΚοσμήματαΈνα χειροποίητο κόσμημα ξεχωρίζει επειδή δεν είναι ίδιο με χιλιάδες άλλα. Φέρει τις μικρές διαφορές της...
Τα Καλύτερα Νυφικά στην Αθήνα: Πριγκιπικά, Μινιμαλ, Boho και Οικονομικά Νυφικά για όλα τα ΓούσταΗ επιλογή νυφικού είναι από τις πιο προσωπικές αποφάσεις της προετοιμασίας ενός γάμου. Στην Αθήνα η...
Οδηγός για ντύσιμο σε παρελάσεις & αποκριέςΟδηγός για ντύσιμο σε παρελάσεις & αποκριές Οδηγός για το ντύσιμο των παιδιών: Από παρελάσεις μέχρι...Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση